De Balie: Vrij spreken is kunnen zeggen wat je wil maar voor wie?
Op zaterdag 25 april gaan Pieter Omtzigt en Fara Dabhoiwala in De Balie met elkaar in gesprek over een onderwerp dat iedereen raakt, maar zelden eenvoudig is: vrijheid van meningsuiting.
Wat betekent het eigenlijk om vrij te kunnen spreken? En misschien nog belangrijker: wie mag dat?
Historicus Dabhoiwala, verbonden aan Princeton, laat in zijn nieuwe boek zien dat vrije meningsuiting nooit zo neutraal is geweest als vaak wordt gedacht. Het idee ontstond in de tijd van de Verlichting als een individueel recht, maar in de praktijk gold het lange tijd vooral voor een selecte groep: witte Europese mannen.
Dat wringt: juist nu. We hebben geleerd dat het helemaal fout is als een bepaalde groep zichzelf aandient als de enige met de juiste gedachten. En daarom is het belangrijk ons af te vragen of we niet in dezelfde niets ontziende houding gaan vervallen.
Hierom is vandaag de dag vrijheid van meningsuiting heel terecht opnieuw onderwerp van discussie. Denk aan sociale media, waar meer ruimte soms ook leidt tot desinformatie, of juist tot het gevoel bij anderen dat hun stem minder wordt gehoord.
Het open debat is verschoven van “mag je spreken?” naar “wie wordt er gehoord ... en naar wie mag je vooral niet luisteren?”
Tijdens het gesprek op deze avond in De Balie wordt ook gekeken naar de verschillen tussen Europa en de Verenigde Staten. Waar de één nadruk legt op bescherming van het woord, kiest de ander vaker voor grenzen en regulering.
Tussen die twee werelden speelt zich een steeds feller gesprek af.
Maar misschien zit de kern toch ergens anders.
Als vrijheid van meningsuiting nooit absoluut is geweest hoe kunnen wij dat dan verbeteren in onze tijd? Wat vraagt dat dan van ons nu? Niet alleen van politici of platforms, maar van iedereen die iets wil zeggen… of iets moet aanhoren.
De avond wordt geleid door Yoeri Albrecht en is tot stand gekomen in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam. Wij kunnen ons herinneren dat vrijheid van meningsuiting daar behoorlijk in de knel heeft gezeten wat bij grote groepen mensen tot verontwaardiging heeft geleid.
Het valt te waarderen als hier vandaan initiatieven in omgekeerde richting plaats vinden.
Dit is typisch zo’n avond waar je niet per se naartoe gaat om gelijk te krijgen. Maar wel om samen iets scherper te zien waar het eigenlijk over gaat.
En misschien is dát, in deze tijd, al een vorm van vrijheid.