Onrust in Indonesië bereikt ook kerken
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 12 november 2026 – JAKARTA - Indonesië wordt geconfronteerd met protesten, harde confrontaties met de politie en nieuwe politieke onzekerheid: vicepresident Gibran Rakabuming Raka heeft zijn vertrek aangeboden.
Tegelijk zeggen christenen dat agenten hun kerken bezoeken en gelovigen waarschuwen om niet mee te demonstreren.
„Het lijkt alsof ze oorlog willen tegen hun eigen volk. We zijn erg bang dat dit verder uit de hand loopt,” vertelde een kerkmedewerker aan Worthy News. Die zorg klinkt op een moment dat de spanningen zich niet alleen op straat laten zien, maar ook doordringen tot bijeenkomsten in kerken.
Gibran, 39 en zoon van voormalig president Joko Widodo, heeft zijn ontslag aangeboden aan president Prabowo Subianto.
Volgens zijn politieke medewerker Budi Arie Setiadi gebeurde dat woensdag. Twee bronnen in het Indonesische parlement verwachtten dat Gibran donderdag ook formeel een brief aan het parlement zou sturen. Die stap zou een procedure in gang zetten om zijn vertrek goed te keuren en een opvolger te kiezen.
Aanleiding is twijfel over zijn geschiktheid voor het vicepresidentschap. Rechterlijke uitspraken riepen vragen op over zijn buitenlandse onderwijsdocumenten en de vraag of die aan de verkiezingseisen voldoen. Gibran werd in oktober 2024 vicepresident. Het Constitutionele Hof oordeelde dat onvoldoende bewijs was geleverd voor de vereiste kwalificaties, maar zei niet zelf bevoegd te zijn hem uit zijn ambt te zetten. Leden van acht politieke partijen hebben intussen zijn aanblijven aangevochten.
PROTESTEN OVER DAGELIJKS LEVEN
De politieke kwestie valt samen met onvrede over de stijgende kosten van levensonderhoud, achterblijvende lonen, verwoestende bosbranden en het uitblijven van verantwoording door de overheid.
In de universiteitsstad Yogyakarta liepen protesten dinsdagavond uit op geweld.
Eerder hadden studenten en maatschappelijke organisaties er opgeroepen tot hogere lonen, beter milieubeleid en meer ruimte om te demonstreren.
Ook wilden zij dat de omstreden buurtveiligheidsaanpak Jaga Warga wordt ingetrokken; critici zeggen dat die tot intimidatie kan bijdragen.
Later op de avond gooide een groep van ongeveer honderd mensen volgens de politie stenen, vuurwerk en molotovcocktails bij het gebouw van de provinciale raad. De politie zette pantserwagens, waterkanonnen en traangas in.
Bij de ongeregeldheden werden 157 mensen aangehouden, onder wie 21 minderjarigen.
De Legal Aid Institute in Yogyakarta meldde dat het 64 klachten had ontvangen.
In 47 van die zaken zou iemand zijn aangehouden; dertien mensen waren op dat moment onbereikbaar, twee lagen in het ziekenhuis en twee waren weer thuis. Die cijfers zijn gebaseerd op individuele meldingen en zijn dus niet hetzelfde als het totale aantal arrestaties. Ook betekent „onbereikbaar” niet automatisch dat iemand als vermist is bevestigd.
Amnesty International Indonesia wil een onafhankelijk onderzoek naar meldingen van buitensporig politiegeweld, willekeurige arrestaties en de aanwezigheid van militairen bij universiteiten.
De organisatie uitte ook zorgen over traangas dat richting de Gadjah Mada-universiteit en het Panti Rapih-ziekenhuis zou zijn gekomen. De politie ontkent dat agenten de universiteitscampus zijn binnengegaan.
TIENDUIZENDEN MILITAIREN PARAAT
De onrust staat niet los van de inzet van het leger. Vorige week kondigde het Indonesische leger aan bijna 21.000 militairen te mobiliseren voor veiligheidsoperaties in Jakarta. Ruim 13.000 van hun stonden paraat op militaire bases. De autoriteiten noemden de operatie een voorzorgsmaatregel voor de nationale veiligheid en stabiliteit, en verwezen ook naar militaire oefeningen. Zij ontkenden dat de troepen waren ingezet om protesten neer te slaan.
De mobilisatie volgde op de aanhouding van drie hoge politiefunctionarissen die worden beschuldigd van illegaal afluisteren van president Prabowo.
Onder hen was voormalig politiechef Listyo Sigit Prabowo, die als stafchef van de president had gewerkt. Hij werd uit die functie ontslagen.
POLITIE IN DE KERK
Ook kerken kregen de afgelopen weken politiebezoek. Agenten spraken tijdens of rond kerkdiensten met gemeenten. De politie noemt dit onderdeel van Minggu Kasih — „Zondag van de Liefde” — een landelijk programma om de banden met religieuze gemeenschappen te versterken en kerkgangers te beschermen.
Maar juist tijdens de protesten roept de aanwezigheid van geüniformeerde agenten vragen op. Christenen in de omgeving van Yogyakarta zeggen dat agenten kerkgangers hebben gewaarschuwd niet aan demonstraties deel te nemen.
Mensenrechtenadvocaat Ardi Manto Adiputra, directeur van Imparsial, waarschuwde dat zulke bezoeken als intimidatie kunnen worden ervaren. Sommige kerkgangers vonden bovendien dat politiepresentaties hun eredienst verstoorden.
Op zondag 8 november bezochten agenten volgens Indonesische media en politieverklaringen gemeenten in onder meer Palembang, Ternate, Nabire, Pekanbaru, Bengkulu, Manado en Kupang. Ook uit Jakarta en delen van Kalimantan kwamen meldingen van vergelijkbare bezoeken.
De discussie speelt tegen de achtergrond van kerkdiensten op 1 november, waar protestantse voorgangers drie vingers omhooghielden — een gebaar dat wordt geassocieerd met studentenprotesten en oproepen tot sociale rechtvaardigheid.
In Yogyakarta riepen voorgangers hun gemeenten op na te denken over onrecht en de verantwoordelijkheid van gelovigen. Eén van hun, dominee Rena Sesaria Yudhita, zei: „Wanneer recht wordt genegeerd en levens worden vertrapt in het belang van machthebbers, moet het geloof stelling nemen, spreken en verantwoording eisen.”
Haar kerk lichtte later toe dat het gebaar stond voor liefde in plaats van haat, opbouwen in plaats van vernietigen en het bevorderen van vrede.
Indonesië telt ongeveer 280 miljoen inwoners en heeft de grootste moslimbevolking ter wereld. Er wonen ook grote protestantse en katholieke gemeenschappen.
De grondwet erkent godsdienstvrijheid, maar religieuze minderheden hebben geregeld te maken gehad met discriminatie, beperkingen en intimidatie.
Voor de christenen die met Worthy News spraken, staat nu vooral de vraag centraal of de confrontaties tussen demonstranten en veiligheidstroepen verder zullen escaleren. Zij zeggen te bidden voor vrede en terughoudendheid, terwijl het land zowel met straatprotesten als met onzekerheid rond de vicepresident te maken heeft.