Herdenking op Dam overschaduwd door incidenten
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 4 mei 2026 – AMSTERDAM - De herdenkingen van de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, waaronder degenen die omkwamen in de Holocaust en in latere conflicten of vredesmissies, werden maandag overschaduwd door protesten en vandalisme, vermoedelijk gepleegd door anti-Israëlische activisten.
Eerder op de dag werd het nationale oorlogsmonument op de Dam in Amsterdam bespoten met rode verf en het woord ‘genocide’, slechts enkele uren voordat Willem-Alexander en Máxima de jaarlijkse ceremonie zouden bijwonen.
Volgens de autoriteiten slaagden gespecialiseerde schoonmakers erin de verf te verwijderen vóór de live uitgezonden twee minuten stilte om 20.00 uur. Duizenden mensen waren aanwezig, onder wie Joodse families die hun familieleden herdachten die tijdens de Holocaust – ook wel de Shoah – werden vermoord.
Hoewel de organisatoren de ceremonie als grotendeels ordelijk beschreven, hoorden verslaggevers van Worthy News op afstand geschreeuw, wat de spanningen rond het evenement onderstreepte. Het koningspaar liet zich hierdoor niet afleiden.
VANDALISME VÓÓR DE CEREMONIE
De incidenten vinden plaats te midden van bredere zorgen over antisemitisme in Nederland, wat de Nederlandse Joodse singer-songwriter Lenny Kuhr er onlangs toe bracht haar plannen om naar Israël te verhuizen aan te kondigen.
De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema veroordeelde het vandalisme als een “ongelooflijk laffe daad”, terwijl premier Rob Jetten het “idioot en volstrekt onacceptabel” noemde en opriep tot eensgezindheid in de herdenking.
De politie zegt op zoek te zijn naar drie verdachten die op camera te zien zijn terwijl zij het monument bekladden. Diezelfde dag werden ook minstens dertien activisten aangehouden; volgens ooggetuigen werden sommigen door agenten in bedwang gehouden.
Vorig jaar werd hetzelfde monument eveneens met rode verf beklad tijdens een grote pro-Palestijnse demonstratie in de Nederlandse hoofdstad.
POLITIE ZOEKT VERDACHTEN
De onrust weerspiegelt aanhoudende pogingen van sommige activistische groepen om de reikwijdte van de herdenkingen op 4 mei te verbreden, onder meer door ook slachtoffers van huidige conflicten, zoals in Gaza en Soedan, te herdenken.
Een activistische groep liet op sociale media weten de Herdenkingsdag “betekenisvol, waardig en inclusief” te willen maken. Critici stellen daartegenover dat dergelijke pogingen een plechtige herdenking politiseren.
In 2024 en 2025 keerden activisten zich zichtbaar af van Martin Bosma, toen hij namens de regering een krans legde.
Joodse organisaties benadrukken dat meer dan 100.000 Nederlandse Joden tijdens de Holocaust zijn vermoord en waarschuwen ervoor hun herinnering te verbinden met hedendaagse politieke conflicten.
DEBAT OVER HERDENKING
De Nationale Coördinator Bestrijding Antisemitisme bekritiseerde de protesten en sprak van “grote ongevoeligheid” om een herdenkingsceremonie te gebruiken voor politieke doeleinden.
Ondanks de spanningen ging de officiële ceremonie door, waarbij Willem-Alexander en Máxima een krans legden bij het gerestaureerde monument.
Burgemeester Halsema benadrukte eerder de rol van vrouwen in oorlogstijd en merkte op dat zij vaak “aan de frontlinie” stonden als soldaten, artsen, journalisten, moeders en verzetsstrijders.
Zij omschreef de herdenking als “waardig en mooi” en bedankte politie, hulpdiensten, schoonmakers en vrijwilligers voor hun inzet.
CEREMONIE GAAT VERDER
Ook elders in Nederland vonden herdenkingen plaats, onder meer op de Waalsdorpervlakte bij Den Haag, waar meer dan 250 verzetsstrijders werden geëxecuteerd tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Aanvullende ceremonies vonden plaats op de militaire begraafplaats Grebbeberg in Rhenen en in het voormalige concentratiekamp Kamp Amersfoort, waar tienduizenden mensen gevangen zaten.
Een alternatieve herdenkingsbijeenkomst in Den Haag richtte zich zowel op historische als hedendaagse oorlogsslachtoffers.
LANDELIJKE EVENEMENTEN
De landelijke herdenkingen lieten zowel eensgezindheid als verdeeldheid zien over de manier waarop het verleden herdacht moet worden in het licht van huidige conflicten.