Zimbabwe: ex-vrouw vicepresident vrij na moordbeschuldiging
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT - 29 oktober 2026 - HARARE, ZIMBABWE – De ex-vrouw van de Zimbabwaanse vicepresident Constantino Chiwenga – de voormalige legercommandant die hielp bij de val van de langdurige leider Robert Mugabe – is dinsdag vrijgekomen uit voorlopige hechtenis.
Dit gebeurde na een juridisch proces van bijna zeven jaar, waarin zij ervan werd beschuldigd een poging tot moord op haar echtgenoot te hebben ondernomen.
Marry Mubaiwa, een voormalig model dat kampt met ernstige gezondheidsproblemen – waaronder de amputatie van een arm en een been – vierde haar vrijlating buiten een rechtbank in de hoofdstad Harare, nadat een rechter een verzoek van het Openbaar Ministerie voor opnieuw uitstel had afgewezen.
Rechter Musaiona Shortgame oordeelde dat Mubaiwa tijdens de langdurige procedure, die in 2019 begon na de breuk in haar huwelijk met Chiwenga, zowel mentaal, fysiek als financieel schade had opgelopen.
Het Openbaar Ministerie had verzocht om de rechtszaak uit te stellen tot 25 november om getuigen te kunnen opsporen. Dit verzoek kwam voort uit het feit dat de oorspronkelijke rechter was bevorderd naar het Hooggerechtshof, waardoor de procedure opnieuw moest worden opgestart.
Haar advocaat, de bekende mensenrechtenadvocate Beatrice Mtetwa, verwelkomde de beslissing, maar merkte op dat deze te laat kwam om de jaren van juridische onzekerheid ongedaan te maken. Zij stelde dat de grondwettelijke rechten van haar cliënte waren geschonden door de herhaaldelijke vertragingen.
JAREN VAN JURIDISCHE STRIJD
"De afgelopen 22 maanden heeft de zaak stilgelegen omdat de aanklager – de vicepresident zelf – niet naar de rechtbank kwam", aldus Mtetwa, verwijzend naar Chiwenga.
Ze vroeg zich bovendien af waarom de autoriteiten de vicepresident niet hadden gedwongen om te verschijnen.
Mubaiwa, die zichtbaar geëmotioneerd was na de uitspraak, prees haar advocaat. "We hebben gewonnen. Ik ben zo blij", zei ze. "Het is onrechtvaardig geweest, maar vandaag is er gerechtigheid geschied."
De beschuldigingen van poging tot moord dateren uit juli 2019, toen Chiwenga medische behandeling onderging in Pretoria, Zuid-Afrika, alvorens voor verdere zorg naar China te reizen.
Volgens het Openbaar Ministerie zou Mubaiwa hebben ingegrepen in zijn medische behandeling – onder meer door een infuusslang uit zijn borst te verwijderen – en daarmee zijn leven in gevaar hebben gebracht. Zijn persoonlijke arts getuigde dat de vicepresident het uitschreeuwde van de pijn na het vermeende incident, waarop medisch personeel moest ingrijpen.
Mtetwa trok dit relaas in twijfel en wees erop dat er geen ondersteunende ziekenhuisverslagen of forensisch bewijsmateriaal zijn. Zij stelde dat de beschuldigingen voortkwamen uit de verslechterende relatie tussen het echtpaar – een bewering die door de arts werd weersproken.
ERNSTIGE GEZONDHEIDSPROBLEMEN
In 2022 werd de rechterarm van Mubaiwa geamputeerd, en in 2024 volgde de amputatie van haar linkerbeen; hierdoor is zij bij haar verschijningen in de rechtszaal afhankelijk van een rolstoel.
Door het besluit van dinsdag hoeft zij niet langer in voorlopige hechtenis te blijven in de zaak rond de poging tot moord, al betekent dit niet dat het Openbaar Ministerie de procedure in de toekomst niet opnieuw kan opstarten. Haar advocaat liet weten dat de verdediging zal reageren mocht de staat verdere juridische stappen ondernemen.
De zaak trekt onder meer de aandacht vanwege de prominente rol van Chiwenga in de politieke geschiedenis van Zimbabwe en zijn aanhoudende invloed binnen de regerende partij ZANU-PF.
Als bevelhebber van de Zimbabwaanse strijdkrachten speelde Chiwenga een centrale rol in de militaire interventie van november 2017. Deze ingreep maakte een einde aan het 37-jarige bewind van Mugabe, na een opvolgingsstrijd waarbij ook Mugabe’s echtgenote, Grace, en de toenmalige vicepresident Emmerson Mnangagwa betrokken waren.
Mugabe, die Zimbabwe sinds de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië in 1980 had bestuurd, trad af onder militaire en politieke druk. Hij overleed in september 2019 in Singapore op 95-jarige leeftijd.
POLITIEKE MACHTSSTRIJD
Mnangagwa werd vervolgens president en benoemde Chiwenga tot vicepresident; hiermee ontstond een politiek partnerschap dat sindsdien steeds meer onder druk is komen te staan.
Tijdens de jaarlijkse conferentie van de ZANU-PF eerder deze maand vroeg Chiwenga zich hardop af of de regering niet dezelfde fouten herhaalt die destijds tot de val van Mugabe leidden.
"Wat leidde tot het ontstaan van de 'Tweede Republiek'? Het was een poging om de heersende misstanden te corrigeren. Zijn we nu niet precies dezelfde fouten aan het herhalen?" vroeg Chiwenga, verwijzend naar de politieke orde die na de val van Mugabe werd gevestigd. De regerende partij steunde vervolgens plannen om de 84-jarige Mnangagwa tot 2030 aan de macht te houden, terwijl het eerstvolgende partijcongres – waar verkiezingen zouden plaatsvinden – werd uitgesteld tot 2029. Dit heeft de meningsverschillen over wie hem uiteindelijk zal opvolgen, verder op scherp gezet.
Chiwenga, die algemeen wordt beschouwd als een potentiële opvolger, blijft invloedrijk dankzij zijn militaire achtergrond en politieke netwerken, al hebben bondgenoten van Mnangagwa hun positie binnen de partij inmiddels versterkt.
VRAGEN OVER DE RECHTSSTAAT
Er is geen concreet bewijs dat de rechterlijke uitspraak van dinsdag, waarbij de ex-vrouw van Chiwenga betrokken was, direct verband houdt met de politieke strijd rond de vicepresident.
De langdurige vervolging van Mubaiwa roept echter wel vragen op over vertragingen in de rechtsgang, gelijkheid voor de wet en de wijze waarop verdachten in politiek gevoelige zaken worden behandeld.
Voor Mubaiwa was de directe uitkomst vooral van persoonlijke aard: na bijna zeven jaar van rechtszittingen, ernstige ziekte en onzekerheid verliet zij de rechtbank in Harare met een juridische overwinning op zak, ook al blijft de mogelijkheid van een nieuwe procedure bestaan.