Nederlandse en Belgische regering verkeren in politieke crises
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT - 13 november 2026 - DEN HAAG/BRUSSEL – De regeringen van Nederland en buurland België werden vrijdag geconfronteerd met politieke onzekerheid, omdat geschillen over belastingen, uitgaven en coalitiesamenwerking hun voortbestaan bedreigden, terwijl beide landen bleven worstelen met migratieproblemen.
De Nederlandse premier Rob Jetten voerde urenlang crisisoverleg met belangrijke coalitiepartners nadat een parlementaire opstand over vermogensbelastingen zijn minderheidsregering bijna ten val had gebracht, minder dan negen maanden na zijn aantreden.
In buurland België voerde premier Bart De Wever nieuwe begrotingsonderhandelingen nadat koning Filip zijn ontslag had afgewezen en hem tot maandag 16 november de tijd had gegeven om een oplossing te vinden voor een geschil over miljarden euro's aan voorgestelde bezuinigingen en belastingverhogingen.
De parallelle crises brachten de politieke verdeeldheid in twee van de oprichtende leden van de Europese Unie aan het licht, waar regeringen ook onder druk staan op het gebied van immigratie, overheidsfinanciën en de kosten van het in stand houden van openbare diensten.
Jetten, de jongste premier van Nederland, zei vrijdagavond dat de coalitiepartners hadden afgesproken de gesprekken de komende dagen voort te zetten, nadat een fel debat in het parlement ernstige verschillen binnen zijn driepartijenregering aan het licht had gebracht.
NEDERLANDSE COALITIE VERDEELD
"Er zijn de afgelopen tijd goede dingen gebeurd, maar er zijn ook dingen die niet goed gaan, en dat beïnvloedt onze onderlinge relaties", zei Jetten. "Dat kan en moet verbeteren - inhoudelijk, politiek en op persoonlijk vlak."
Dilan Yeşilgöz-Zegerius, leider van de rechtse Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), waarschuwde echter dat de huidige situatie niet ongewijzigd kon voortduren.
"Wat ons betreft is het experiment met een minderheidskabinet mislukt. Het kan zo niet verder", zei ze, terwijl ze de mogelijkheid van aanpassingen open liet.
De confrontatie ontstond nadat wetgevers van Jettens centrumpartij D66 (Democratische Partij 66) en het centrumrechtse Christen-Democratische Appèl (CDA) amendementen steunden die waren voorgesteld door oppositiepartijen PRO en Volt om de goedkeuring van het belastingpakket van de regering voor 2027 veilig te stellen.
De wetgeving werd donderdag met 76 stemmen voor en 74 tegen aangenomen in de Tweede Kamer, ondanks tegenstand van de VVD. Fractievoorzitter Ruben Brekelmans beschuldigde zijn coalitiepartners ervan een scherpe linkse koers te varen.
CONFLICT OVER VERMOGENSBELASTING IN NEDERLAND
"Ik had niet verwacht dat het CDA en D66 zo'n enorme linkse koers zouden varen", zei Brekelmans. "Slecht voor onze economie, slecht voor het bedrijfsleven in Nederland, slecht voor ons land."
Het omstreden akkoord bevatte bepalingen die door PRO-leider Jesse Klaver werden omschreven als een "miljonairsbelasting", wat bij liberale wetgevers zorgen baarde over de impact op investeringen en het bedrijfsleven.
Toch meldden de Nederlandse omroepen NOS en RTL vrijdag dat de coalitie na de gesprekken een onmiddellijke ineenstorting had weten te voorkomen, hoewel fundamentele meningsverschillen onopgelost bleven.
Nederland heeft in tien jaar tijd vier algemene verkiezingen gehouden, wat een steeds meer gefragmenteerd politiek landschap weerspiegelt waarin coalitievorming moeilijk is geworden.
Aan de andere kant van de grens stond België voor een eigen politieke confrontatie, waarbij De Wever worstelde om vijf coalitiepartijen te verzoenen over een plan om de verslechterende overheidsfinanciën van het land te verbeteren.
BELGISCHE BEGROTINGSCRISIS
De regering-De Wever streeft naar maatregelen ter waarde van ongeveer 10 miljard euro, ofwel circa 11,5 miljard dollar, tegen 2029 door middel van bezuinigingen en extra inkomsten.
De onderhandelingen liepen eerder deze maand stuk door meningsverschillen over belastingen en bezuinigingen op de publieke sector, waarna De Wever zijn ontslag aanbood aan Koning Philippe.
De monarch verwierp het ontslag op 6 november en gaf de premier opdracht de onderhandelingen te hervatten. Een volgende bijeenkomst staat gepland voor maandag.
De Wever, leider van de Vlaamse nationalistische Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), heeft steun gezocht voor maatregelen om het Belgische begrotingstekort te verlagen, terwijl coalitiepartners het oneens zijn over de balans tussen bezuinigingen en extra belastingen.
De politieke verdeeldheid in België wordt versterkt door de complexe federale structuur, die de bevoegdheden verdeelt over Nederlandstalige, Franstalige en Duitstalige gemeenschappen, elk met eigen instellingen en regering.
DE COMPLEXE REGERING VAN BELGIË
Het land heeft ook drie territoriale regio's – Vlaanderen, Wallonië en Brussel-Hoofdstad – met eigen regeringen en parlementen, hoewel Vlaamse regionale en gemeenschapsinstellingen zijn samengevoegd. Naast de federale overheid dragen deze overlappende bestuurslagen bij aan de overheidsuitgaven en hebben ze al lange tijd vragen opgeroepen over de administratieve efficiëntie en de kosten voor de belastingbetaler.
De complexe federale structuur van België weerspiegelt de taalkundige en historische verdeeldheid van het land, maar bemoeilijkt ook de onderhandelingen over belastingen, uitgaven en economische hervormingen, aangezien de verantwoordelijkheden verdeeld zijn over verschillende bestuurslagen.
In een beoordeling uit 2026 waarschuwde de Europese Commissie, het uitvoerende orgaan van de Europese Unie, dat overlappende overheidsverantwoordelijkheden het risico met zich meebrengen dat de administratieve kosten worden verdubbeld en de efficiëntie van de overheidsuitgaven wordt ondermijnd, wat de druk verhoogt op een land dat al kampt met een hoge schuld en belastingdruk.
De Commissie schatte dat de Belgische overheidsuitgaven in 2025 54,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) bereikten, een van de hoogste niveaus in de Europese Unie.
De Commissie voorspelde dat het Belgische begrotingstekort in 2026 5,2 procent van het bbp zou bedragen, waarbij de overheidsschuld naar verwachting verder zou stijgen vanaf 107,9 procent van het bbp eind 2025.
KONING WACHT OP BEGROTINGSAKKOORD
De Wever zei donderdag in het parlement dat hij hoopte maandag "een positieve boodschap" aan de koning over te brengen.
Zijn regering staat onder druk om de staatsschuld te verlagen, terwijl de sociale voorzieningen, investeringen en defensieverplichtingen gehandhaafd moeten blijven. De coalitiepartners zijn verdeeld over hoe de financiële lasten verdeeld moeten worden.
De politieke spanningen in beide landen komen op een moment dat hun regeringen ook te maken hebben met langdurige meningsverschillen over immigratie, asielprocedures en de behandeling van migranten.
Hoewel migratie niet de directe oorzaak was van de recente crisis in beide landen, blijft het onderwerp politiek gevoelig.
In Nederland onderzoeken de autoriteiten nog steeds een ongebruikelijk incident waarbij 38 mensen werden gered van een motorloze rubberboot voor de zuidwestkust op 31 oktober.
MIGRANTEN GERED OP ZEE
Het vaartuig werd drijvend aangetroffen nabij Breskens in de provincie Zeeland, zonder reddingsvesten voor de opvarenden. Dit leidde tot een reddingsoperatie waarbij de Nederlandse kustwacht, de militaire politie en de hulpdiensten betrokken waren.
Onderzoekers stelden vervolgens vast dat de boot vanuit Nederland was vertrokken, hoewel het precieze vertrekpunt en de beoogde bestemming onduidelijk bleven.
De autoriteiten identificeerden 36 Afghaanse staatsburgers aan boord, waaronder zes minderjarigen, en arresteerden twee Soedanese mannen op verdenking van mensensmokkel.
De zes minderjarigen werden overgebracht naar het Nederlandse asielcentrum in Ter Apel, terwijl één volwassene asiel aanvroeg. De overige opvarenden ondergingen immigratieprocedures.
Een rechter beval dat de twee verdachte smokkelaars veertien dagen vastgehouden moesten worden, terwijl onderzoekers de omstandigheden van de reis verder onderzochten, waaronder wat er met de vermiste motor van de boot was gebeurd.
BELGISCHE MIGRATIEHERVORMINGEN
De reddingsactie was ongebruikelijk omdat kleine boten met migranten die Groot-Brittannië willen bereiken doorgaans vanuit Frankrijk vertrekken, terwijl onderscheppingen van soortgelijke vaartuigen voor de Nederlandse kust zeldzaam zijn.
België heeft onder de regering-De Wever strengere immigratiemaatregelen doorgevoerd, waaronder wetgeving die op 6 november door de Tweede Kamer werd goedgekeurd. Deze wetgeving staat de politie, met voorafgaande rechterlijke toestemming en onder specifieke voorwaarden, toe om woningen binnen te treden om bepaalde buitenlandse staatsburgers met een uitzettingsbevel die een bedreiging vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid, te arresteren.
Mensenrechtenorganisaties en juridische experts hebben hun bezorgdheid geuit over de privacy, waarborgen en fundamentele rechten onder de maatregel, terwijl de regering stelt dat deze nodig is om uitzettingsbevelen te kunnen uitvoeren.
De Belgische minister van Asiel en Migratie, Anneleen Van Bossuyt, meldde ook een daling van het aantal asielaanvragen, met 2.071 aanvragen in september, een daling van 29 procent ten opzichte van dezelfde maand in 2025.
Ondanks de daling meldden de Belgische asielautoriteiten eind september een achterstand van 21.294 zaken, wat de aanhoudende druk op het immigratiesysteem van het land benadrukt.
EUROPESE POLITIEKE ONZEKERHEID
De uitdagingen op het gebied van migratie doen zich voor op een moment dat Europese regeringen proberen strengere grenscontroles en herziene asielprocedures in te voeren, terwijl ze tegelijkertijd worden geconfronteerd met zorgen over overheidsfinanciën, veiligheid en economische groei.
België neemt bovendien een centrale positie in binnen de Europese diplomatie: Brussel huisvest de Europese Commissie, de Europese Raad en de Raad van de Europese Unie, en fungeert daarnaast als een van de belangrijkste werkplekken van het Europees Parlement en als politiek hoofdkwartier van de NAVO, het westers militair bondgenootschap.
Voor Jetten en De Wever blijft de onmiddellijke uitdaging echter hun politieke overleving.
Beide leiders moeten uiteenlopende eisen van hun coalitiepartners met elkaar verzoenen; meningsverschillen over belastingen en overheidsuitgaven hebben de kwetsbaarheid van hun regeringen blootgelegd.
Hoewel de Nederlandse coalitie de directe confrontatie van afgelopen vrijdag heeft overleefd, staat de Belgische premier maandag voor een nieuwe cruciale deadline: hij moet dan aan koning Filip verslag uitbrengen over de vraag of er een akkoord kan worden bereikt.
De uitkomst van de onderhandelingen kan bepalen of een van beide landen een nieuwe periode van politieke instabiliteit tegemoet gaat – en dat op een moment waarop Europese leiders juist streven naar meer eenheid in de aanpak van de Russische oorlog in Oekraïne en andere internationale vraagstukken.